พิทักษ์ป่าไทย

การตรวจสถานที่เกิดเหตุในคดีด้านสัตว์ป่าตามหลักนิติวิทยาศาสตร์

การตรวจสถานที่เกิดเหตุในคดีด้านสัตว์ป่าตามหลักนิติวิทยาศาสตร์

นิติวิทยาศาสตร์ (Forensic Science) คือ “การนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์ทุกสาขามาประยุกต์ใช้ช่วยกระบวนการสืบสวนสอบสวนเพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงและนำเอาผู้กระทำผิดในคดีความมาลงโทษตามกฎหมาย”

การตรวจสถานที่เกิดเหตุในคดีสัตว์ป่าตามหลักนิติวิทยาศาสตร์มีความสำคัญสำหรับเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมและการตรวจสถานที่เกิดเหตุในคดีสัตว์ป่า เช่น พนักงานสอบสวน ตำรวจนิติวิทยาศาสตร์ สัตวแพทย์ และโดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนป่า ซึ่งมักจะเป็นบุคคลกลุ่มแรกที่เป็นผู้พบเหตุ เนื่องจากคดีเกี่ยวกับสัตว์ป่าส่วนใหญ่จะเกิดในพื้นที่ป่าซึ่งยากต่อการเดินทางเข้าไปถึง ทั้งนี้เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนป่าควรจะมีความรู้ ความเข้าใจรวมทั้งทราบแนวทางปฏิบัติในกระบวนการตรวจสถานที่เกิดเหตุ รวมทั้งการเป็นผู้ช่วยเหลือพนักงานสอบสวนในการเก็บรวบรวมวัตถุพยานในที่เกิดเหตุ เริ่มตั้งแต่การรับแจ้งเหตุ การเตรียมการก่อนเดินทางไปสถานที่เกิดเหตุ การตรวจสอบสถานที่เกิดเหตุ การป้องกันหรือรักษาสถานที่เกิดเหตุ (Protection of the Scene) การรวบรวมพยานหลักฐาน การเก็บและรักษาวัตถุพยาน การจัดทำรายงานการตรวจสอบสถานที่เกิดเหตุ และการสรุปรายงานผล

อาชญากรรมเกี่ยวกับสัตว์ป่ามีมูลค่ารองลงมาจากการค้ายาเสพติด และบ่อยครั้งผู้ค้าและผู้ลำเลียงยาเสพติดมักจะค้าสัตว์ป่าร่วมด้วย เพราะมีเส้นทางการลำเลียงคล้ายกันหรือมากจากแหล่งเดียวกัน เป็นคนกลุ่มเดียวกัน ฉะนั้นเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องต้องเรียนรู้ถึงกระบวนการทาง นิติสัตวเวช (Wildlife forensics) ซึ่งก็คือ “การนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์ทุกสาขามาประยุกต์ใช้ เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงในคดีอาชญากรรมด้านสัตว์ป่าเพื่อผลในการบังคับใช้กฎหมายและการลงโทษ” นิติสัตวเวช เป็นสาขาวิชาใหม่ที่เกี่ยวข้องกับการสืบสวนสอบสวนการกระทำความผิดทางทรัพยากรธรรมชาติ อันได้แก่ ป่าไม้ และสัตว์ป่า มีวัตถุประสงค์ เพื่อนำกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาทดสอบ บ่งชี้ และเปรียบเทียบวัตถุพยานจากที่เกิดเหตุของการกระทำความผิดทางทรัพยากรธรรมชาติให้เชื่อมกับผู้ต้องสงสัยและเหยื่อ นอกจากนี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการตรวจที่เกิดเหตุในคดีที่เกี่ยวข้องกับการทำลายทรัพยากรธรรมชาติอื่นๆ เช่น การลักลอบทำไม้ การบุกรุกพื้นที่ป่า เป็นต้น

โสด สังข์ทุ่ง พนักงานพิทักษ์ป่า

ผมรู้จักลุงโสดนานมาแล้ว เคยไปกินไปนอนบ้านลุงโสดตั้งแต่เด็กๆ เพราะผมเป็นเพื่อนสนิทกับปื้ดลูกชายของลุงโสดตั้งแต่ชั้นประถม บ้านของลุงโสดอยู่ริมถนนใหญ่ในตัวอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัยอยู่ไกลจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติรามคำแหงประมาณ 15 กิโลเมตร สมัยก่อนถนนหนทางไม่สะดวกรถราไม่ค่อยจะมี เจ้าหน้าที่จะเข้าออกอุทยานแห่งชาติรามคำแหงหรือ เขาหลวงสุโขทัย จะนัดเจอกันที่บ้านลุงโสด บางที่ผู้ช่วยหรือพนักงานพิทักษ์ป่าซึ่งมีบ้านอยู่จังหวัดอื่นก็มานอนค้างรอรถมารับ

สมัยเป็นเด็กชั้นประถมเข้าไปเที่ยวเขาหลวงกับพ่อ ก็เจอลุงโสดทำงานอยู่ที่ทำการบ่อยๆ เห็นป้ายของชาวบ้านที่รับจ้างแบกสัมภาระให้นักท่องเที่ยวขึ้นเขาหลวง เขียนว่า ลูกหาบกิโลละ 5 บาท ผมยังงงว่าลูกหาบมันน่าจะกินได้อร่อยเหมือนลูกก่อที่พ่อชอบเก็บมาคั่วให้กินหรือเปล่านะ มารู้ความทีหลังยังขำตัวเองไม่หาย
ลุงโสดเป็นคนโอบอ้อมอารี เป็นแบบอย่างที่ดีแก่พิทักษ์ป่ารุ่นน้อง ขยันขันแข็งเป็นผู้นำครอบครัวที่ดี
เป็นต้นแบบของพนักงานพิทักษ์ป่าที่ผมประทับใจ ต่างจากพนักงานพิทักษ์ป่าหลายคนซึ่งหมดสภาพ ดื่มเหล้าเมายา ไม่สามารถทำการทำงานได้ บางคนเกษียณมาก็ไปจับปืนล่าสัตว์ ก็มีให้เห็นหลายคน
ถึงแม้ผมอยากจะให้ปื้ดเป็นพิทักษ์ป่าแต่เขาคงไม่ชอบ ก็ได้พี่เปียลูกชายคนโต ซึ่งเป็นลูกจ้างชั่วคราวมาหลายปีสอบได้เป็นพนักงานพิทักษ์ป่าดำเนินรอยตามพ่อต่อไป ทุกวันนี้ลุงโสดก็ยังทำงานรับจ๊อบเล็กๆ น้อยๆ พอหายเหงา ใครผ่านไปแถวคีรีมาศแวะคุยกับลุงโสดได้นะครับ

ศูนย์อำนวยการเฉพาะกิจปราบปราม การลักลอบทำไม้พะยุงในเขตอุทยานแห้งชาติ ท้องที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออก

ช่วงนี้ผมย้ายที่ทำงานใหม่ ต้องเริ่มอะไรใหม่หมด ข้อมูลพื้นที่ คน ป่า และสัตว์ป่าก็ต้องเดินสำรวจด้วยตัวเอง ไม่มีอินเตอร์เน็ต สัญญาณมือถือก็ต้องต่อเสาไม้ไผ่จึงจะมีคลื่น ทำให้บทความขาดหายไปบ้าง ต้องขออภัยด้วย ประกอบกับเพิ่งกลับมาจากการปฏิบัติหน้าที่ ในท้องที่ภาคอีสานแถบชายแดนกัมพูชา ซึ่งเพื่อนๆ คงได้ติดตามข่าวการลักลอบตัดไม้พะยูงที่ปรากฎตามที่สื่อมวลชนเสนอกันมาบ้างแล้ว กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชและกรมป่าไม้ก็ไม่ได้นิ่งนอนใจ ได้จัดตั้งศูนย์อำนวยการเฉพาะกิจปราบปรามการลักลอบทำไม้พะยุงในเขตอุทยานแห้งชาติ ท้องที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันออก โดยระดมกำลังเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า จากอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า วนอุทยาน สายตรวจ ทั่วประเทศ เพื่อกดดันผู้ลักลอบตัดไม้พะยูงทุกรูปแบบ

นายดำ์รงค์ พิเดช รองปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รักษาราชการแทนอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

สำหรับรายละเอียดการปฏิบัติงานนั้นสามารถติดตามได้จากสื่อมวลชนและเวบไซต์ของกรมอุทยานและกรมป่าไม้ วันนี้ผมขอนำเสนอภาพถ่ายการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ที่ผมได้สัมผัสมาเพื่อให้เพื่อนๆ ได้ส่งกำลังใจ ไปสู่พี่น้องผู้พิทักษ์ป่า ทหาร ตำรวจ และทุกท่านที่กอดคอร่วมแรงร่วมใจปกป้องทรัพยากรของชาติ 

เสือร้องไห้

หลังการเดินป่าทางภาคตะวันตกของประเทศไทยอย่างเหน็ดเหนื่อยเป็นเวลาหลายชั่วโมง เจ้าหน้าที่อุทยานก็คิดว่าในที่สุดก็ได้พบอะไรบางอย่าง เมื่อพวกเขาได้ยินเสียงเหยียบย่ำใบไม้มาจากระยะไกล อาวุธได้ถูกชักออกมาเตรียมไว้ ชายไทยทั้งห้านายคลานไปข้างหน้าอย่างช้าๆโดยหวังว่าจะจับนักลอบค้าเสือได้ แต่สิ่งที่พบกลับกลายเป็นวัวป่าที่หายตัวกลับเข้าไปในป่า แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น การไม่ปรากฏตัวให้เห็นของพรานล่าสัตว์ผิดกฎหมายก็เป็นสิ่งที่ดี นายศักดิ์ชัย เทศศรี เจ้าหน้าที่อุทยานกล่าว “ก่อนหน้านี้เวลาเราผ่านไปทางนั้น เรามักจะพบกับพวกนักลอบค้าสัตว์เสมอ” ตอนนี้เขารู้สึกว่าพื้นที่สำหรับล่าสัตว์ของเขาเหล่านั้นถูกจำกัดให้แคบลง

สิ่งที่พรานล่าเสือทิ้งไว้

รัฐมนตรีจาก 13 ประเทศที่มีเสืออาศัยอยู่ได้จัดการประชุมขึ้นครั้งแรกในเดือนมกราคม 2553 ที่หัวหิน ประเทศไทย พวกเขาได้จัดทำ แผนปฏิบัติการสำหรับการประชุมสุดยอดเรื่องเสือที่กำลังจะมาถึงในเดือนกันยายน 2553 ที่ประเทศรัสเซีย ซึ่งนายกรัฐมนตรีวลาดิเมียร์ ปูติน เป็นผู้สนับสนุนการอยู่รอดของเสือมาโดยตลอด ความพยายามในอดีตของประเทศที่มีเสืออาศัยอยู่ได้ประสบกับอุปสรรคด้านการขาดเงินทุน การขาดการประสานงานที่ดีระหว่างกลุ่มอนุรักษ์ต่างๆ และการตอบรับที่อ่อนแอจากรัฐบาล

อินเดียยอมรับว่าในปี 2548 อุทยานแห่งชาติสาริสกาซึ่งเป็นแหล่งอนุรักษ์เสือที่สำคัญที่สุดได้สูญเสียเสือทั้งหมดให้กับผู้ลอบค้าสัตว์ ซึ่งมีรายได้จากตลาดค้าเสือรายใหญ่โดยการขายหนังเสือและ อวัยวะของเสือซึ่งเป็นความเชื่อที่แพร่หลายในประเทศในเอเชียตะวันออกว่าทำให้สุขภาพแข็งแรงให้และเพิ่มสมรรถภาพทางเพศชายได้

หากสิ่งที่คุณปกป้องถูกทำลาย คุณจะรู้สึกเช่นพวกเขา